San Severino Marche

Op nog geen halfuurtje rijden van Agriturismo Fontelini ligt San Severino Marche, een sfeervol stadje dat vaak over het hoofd wordt gezien – en daardoor precies dat authentieke Italiaanse gevoel bewaart waar zoveel reizigers naar verlangen. San Severino heeft het nochtans allemaal: panoramische heuveltoppen, middeleeuwse straatjes, levendige pleinen en heerlijk eten.

Een stukje geschiedenis

San Severino Marche had vroeger de naam Septempeda. Deze Romeinse gemeente had een bevoorrechte positie aan een belangrijke route van de Adriatische kust naar de Via Flaminia (een van de belangrijkste Romeinse heirwegen uit de oudheid tussen Rome en Rimini). De stad was vroeg volledig Christelijk en had bisschop Severino als leidende figuur, naar wie het later zijn 'moderne' naam te danken heeft.

Severino was bisschop op het moment dat de stad geplunderd werd door de Goten. Dit bracht de inwoners ertoe te verhuizen naar de top van de Monte Nero, waar een nederzetting ontstond die we vandaag nog steeds kunnen zien. De stad in de vallei raakte eerst in verval, pas in 944 na Christus duikt een eerste document op over de stad van de bouw van de oude kathedraal. San Severino was een vrije stad, en groeide in de 13e eeuw uit tot de omvang die we vandaag kennen. In de 14e eeuw kwam de familie Smeducci aan de macht, een lokale familie van huurlingenaanvoerders. Ze waren niet populair waardoor hun heerschappij vooral wordt gekenmerkt door opstanden. Nadien kwam de stad in handen van de Pauselijke Staten. Later werd San Severino uitgeroepen tot stad en bisdom en door het verdwijnen van de noodzaak om de stad te verdedigen werd het centrum opnieuw verlegd naar het stadsgedeelte in de vallei.

San Severino Marche is vandaag nog steeds duidelijk verdeeld in twee delen: het Castello met zijn stadstoren, de oude kathedraal, kloosters en het ommuurde dorp in de heuvels en verderop, langs de rivier Potenza, het middeleeuws San Severino dat dankzij de verschillende regerende culturen rijk is aan kunst en architectuur, als bewijs van verworven welvaart door de eeuwen heen. Buiten de talrijke Gotische kerken zijn er ook veel prachtige werken van de lokale schildersschool terug te vinden in de Pinacoteca Civica. Het centrum van dit deel van de stad is het prachtige elliptische Piazza del Popolo, een van de mooiste stadsplein van Midden-Italië. Het plein is bijna volledig omgeven door arcaden en renaissancegebouwen, waaronder het magnifieke Theater van Feronia, gebouwd in 1827 en vernoemd naar een Romeinse godin uit het oude Septempeda.

In 2016 werd San Severino zwaar getroffen door de aardbevingen van eind oktober. Talrijke huizen raakte onbewoonbaar of zijn ingestort.

Castelli de San Severino

In de dorpen rond San Severino Marche kan je heel wat castelli vinden, een versterkt dorp met kasteel en wachttorens. Aangezien het een strategisch en politiek gevoelig grensgebied was, is het geen toeval dat er in deze regio zo veel castelli zijn, maar het resultaat van eeuwen strijd, machtspolitiek en lokale autonomie. In de Middeleeuwen vormden de castelli samen een soort verdedigingsnetwerk. De meeste staan in zichtlijn van elkaar zodat signalen met vuur, rook of klokken snel konden worden doorgegeven bij gevaar. Ook de rivaliteit tussen de adellijke families zorgde voor de bouw van zijn eigen versterkt dorp of toren. De heuvels van San Severino waren vruchtbaar en belangrijk voor de teelt van graan, wijn en olijven. De landheer kon op die manier zijn land beter verdedigen en zijn aanzien verhogen.

1. Castello di Pitino

Een van de oudste kastelen rond San Severino, met middeleeuwse muren en torens.

2. Castello di Cesolo

Compleet borgo met middeleeuwse straatjes, smalle steegjes en een kleine kapel.

3. Castello di San Lorenzo

Bekend om zijn versterkte toren en ligging op een heuveltop.

4. Castello di Camerino (nabij grens San Severino)

Groot en goed bewaard gebleven kasteel met stadsfortificaties.

5. Castello di Matelica (vlakbij San Severino)

Strategische ligging en bekend om de lokale Verdicchio-wijnen.

6. Castello di Elcito

Mini-dorpje op een heuvel, bijna volledig in originele staat, bekend als “het Tibet van Le Marche”.

7. Castello di Serrapetrona

Middeleeuws dorp met indrukwekkende stadsmuren en beroemde Serrapetrona-wijn.

Tip: Je kunt in één dag meerdere castelli combineren omdat ze vaak binnen 15–30 minuten rijden van elkaar liggen. Zo ervaar je de middeleeuwse sfeer en het panorama van de regio zonder veel reistijd.

Palio dei Castelli

Elk jaar, gedurende de eerste twee weken van juni, wordt de Palio dei Castelli georganiseerd.

De Palio is een traditionele Italiaanse wedstrijd die plaatsvindt tussen historische wijken van de stad, voorafgaand door een historische parade met middeleeuwse kostuums, vlaggen en muziek. Het is veel meer dan alleen een sportwedstrijd: het is een eeuwenoud sociaal en cultureel evenement, vol rituelen, traditie, spektakel en lokale trots. De winnaar krijgt vaak een trofee of een speciale palio-vlag, die symbool staat voor de overwinning van de wijk.

De gekozen periode is 1400, toen San Severino werd geregeerd door de familie Smeducci. De vieringen ter ere van de patroonheilige San Severino gaan eeuwen terug, maar de Palio wordt pas sinds 1972 georganiseerd. Aanvankelijk werd de Palio om de vier jaar gevierd, pas sinds 1984 wordt hij jaarlijks gehouden.

Wat je zeker moet zien in San Severino Marche

1. Piazza del Popolo

Het elegante, ovale plein is het hart van de stad. Omringd door portici en historische palazzi. Perfect voor foto’s, koffie en aperitivo.

2. Het Castello (Bovenstad)

De oude middeleeuwse kern van San Severino, gelegen op de Monte Nero. Hoogtepunten zijn de resten van het oude kasteel, de kerk van San Lorenzo in Doliolo en het uitzichtpunt over de hele vallei.

3. Teatro Feronia

Een prachtig 19e-eeuws theater met rijk interieur. Eén van de mooiste theaters in de regio. Je kunt het meestal ook van binnen bezoeken.

4. Duomo Vecchio

De oude kathedraal boven in de stad, een serene en sfeervolle plek vol geschiedenis.

5. Duomo Nuovo (SS. Maria Assunta)

De “nieuwe” kathedraal in het lager gelegen deel van de stad, gebouwd in de 18e eeuw en indrukwekkend van zowel binnen als buiten.

6. Archeologische site Septempeda

De resten van de Romeinse stad Septempeda, met zichtbare structuren zoals thermen, stadsmuren en straten.

7. Pinacoteca Civica Tacchi Venturi

Het stedelijk museum met kunstwerken van de middeleeuwen tot de renaissance.

8. San Pacifico-heiligdom

Aan de rand van de stad ligt het heiligdom van de patroonheilige San Pacifico, een geliefde plek voor pelgrims.

9. Villa Collio & tuinen

Een prachtige villa net buiten het centrum, omringd door elegante tuinen en historische architectuur. Vaak open tijdens evenementen.

10. Street art & kunstprojecten

Verspreid over de stad zijn muurschilderingen, kunstinstallaties en sculpturen te vinden. Leuk om te ontdekken tijdens een stadswandeling.

De mooiste uitzichten

Het panoramapunt bij het Castello

Hier zie je de stad, de vallei én de omliggende heuvels in één oogopslag. Vooral rond zonsondergang is het magisch.

De weg richting Serrapetrona

Rijd je iets hoger de bergen in, richting de rode wijnstreek van de Vernaccia Nera, dan krijg je steeds mooiere vergezichten over de Monte San Vicino en de groene heuvelruggen.

Belvedere di Monte San Martino (kort ritje)

Niet in San Severino zelf, maar dichtbij genoeg om te combineren. Hier zie je de Sibillini-bergen bijna "op ooghoogte".

Evenementen en feestelijkheden

Palio dei Castelli (juli)

Historische optochten, middeleeuwse spellen en een prachtige sfeer in de oude stad. Echt een belevenis.

Estate Settempedana (juli–augustus)

Een zomer vol openluchtconcerten, food festivals, filmavonden en straatoptredens.

Fiera di San Severino (oktober)

Grote jaarmarkt met lokale producten, ambacht en proeverijen.

Kerstmarkt en luminaria (december)

Het centrum wordt sprookjesachtig verlicht en overal verschijnen kraampjes met lekkers en handwerk.